اداره میراث فرهنگی شهرستان کازرون

به نام یزدان پاک

سخن آغازین

آنچه که در بررسی میراث فرهنگی ایران غیر قابل انکار به نظرمی رسد پیوند زندگی روزانه مردم با آثار باقیمانده از گذشته است.پراکندگی تمدن های فلات ایران از هزاره های پنج و ششم قبل از میلاد تاکنون و آثار بجای مانده از این تمدنها گواه آنست که مردم ایران در تماس مستقیم با این آثار بوده و با آن زندگی نموده اند . شواهد موجود نشان می دهد که مردم ایران به توانایی ارتباطی آثار تاریخی توجه داشته و از آن برای رسانیدن پیام خود به نسلهای آینده به صورت آگاهانه سود جسته اند .حجاری های موجود برکوهها و کتببه های متعدد پادشاهان ایران همگی نشان دهنده اهداف سازندگان آنها از رساندن پیامی مهم بوده است .در مجموع می توان گفت :

۱ . ایرانیان نسبت به برقراری ارتباط با طول تاریخ حساس بوده  و انتظاری بیش از صرف عملکرد از آثار داشته اند

2- به توانایی اثار تاریخی در انجام چنین رسالتی ایمان داشتند. لوحه های طلایی و نقره ای کشف شده در کاج آپادانای  تخت جمشید و شوش  که به عنوان سنگ یاد بود شروع بنا درنظر گرفته شده اند خصوصا توضیحاتی که در متن لوح آمده و سه زبانه بودن آن ، همه نشان دهنده این موضوع است که ایرانی درصدد برقراری ارتباط با آیندگان و ذکر حوادث و اقدامات خود از 2500 سال قبل بوده است.  تعدد لوحه ها ، کتیبه ها و اندرز نامه های پادشاهان تاریخ ایران همچنین آثار مرمت و بازسازی برخی از بناهای تاریخی بیانگر این مطلب است که سلسله های حاکم بر ایران دریافت کافی راجع به نقش آثار تاریخی در انتقال ارزشهای فرهنگی به آینده داشته اند و همین دریافت موجب جلوگیری از تخریب آثار نزد ایشان بوده است و داریوش اول هخامنشی در 530 قبل ازمیلاد در کتیبه بیستون این جمله را که درحقیقت آرزو و شاید اولین فرمان همه گیر برای عدم تخریب آثار است ذکر می نماید:

"ای که در آینده این پیکر بینی آن را در میفکن ،اگر تا توانی نگاهش داری یزدان تو رادوست باد و زندگی  دراز دهاد "

همچینین استرابون نقل می کند که هنگام مواجهه اسکندر مقدونی با مقبره کورش در پاسارگاد این جمله را دیده که بر درب مقبره حک شده بود

"ای رهگذر براین مشتی خاک حسد مبر . من کورش هستم من شاهنشاهی را به پارس ها دادم و بر آسیا حکومت کردم . پس به گور من چشم طمع نینداز"

 این سالها را می توان به جرات دوره ای خاص برای میراث فرهنگی در ایران دانست . در این دوره به دلایل مختلف میراث فرهنگی مورد توجه واقع شده  و در صورت شناخت  و بهره برداری صحیح از این زمینه ها می توان آینده ای روشن را متصور بود. انقلاب اسلامی به عنوان یک تحول و انقلاب فرهنگی یکی از اهدافش نفی تسلط فرهنگی شرق و غرب و احیا هویت ملی و اسلامی ایرانیان است. بدون شک مناسبترین راه برای بازیابی این هویت بازگشت و شناخت میراث فرهنگی ارزشمند این مرز و بوم است . با تجزیه شوروی سابق و استقلال جمهوری های این کشور برخی از این مناطق که دارای میراث فرهنگی مشترک با ایران بودند در صدد کسب هویت ملی بر آمدند و این موضوع بسیار مهمی در میراث فرهنگی ایران است. گر چه جنگ و خسارتهای ناشی از آن برای میراث فرهنگی این مملکت زیان بار بود و سالهای پس از جنگ نیز همه همت دولتمردان معطوف به بازسازی مناطق جنگ زده شد اما قابلیتهای میراث فرهنگی به نسبت نفت بر هیچ یک از دولتمردان پوشیده نبوده و نیست . مشکل امروز در نوع نگاه به این مقوله به عنوان یک توانمندی  بالقوه است. به نظر می رسد هنوز ارزش یابی کاملی از تاثیر میراث فرهنگی بر اقتصاد ملی در نزد دولتمردان بوجود نیامده است که امیدواریم این موضو ع در آیند ای نه چندان دور محقق گردد.  

امروزه وسایل ارتباط جمعی یکی از بهترین ابزارهای انتقال فرهنگ به شمار میروند تا جایی که برخی از این ابزارها وسیله ای برای تحمیل فرهنگ برخی کشورها بر دیگران شده است. میراث فرهنگی هر ملتی نیز زیر بنای فرهنگ آن ملت است و فرهنگ ریشه درمیراث فرهنگی هر قوم دارد. استفاده از ابزار اینترنت بعنوان یکی ازوسایل ارتباط جمعی و شاید جهان شمول ترین آنها ما را بر آن داشت که با یک وقفه طولانی درصدد معرفی میراث فرهنگی شهرستان کازرون از طریق اینترنت بیفتیم. در این راه البته  کمک های بسیار خوب دوست ارجمندم آقای پرهیزکار شایسته تقدیر است.  امید می رود که این سایت مورد استفاده کلیه علاقمندان ، فرهنگ دوستان، دانشجویان و همه کسانی که به هویت ملی خود عشق می ورزند قرارگیرد . در پایان از کلیه خوانندگان و همراهان صمیمی می خواهیم که با راهنمایی ها و نظرات کارشناسی خود ما را در ساماندهی هر چه بهتر این سایت یاری دهد . منتظر نظرات خوب کلیه دوستان هستیم .

شهرستان کازرون در جلگه ای به طول 86 و عرض 90 کیلومتر قرار گرفته و با 4060 کیلومتر مربع وسعت در غرب استان فارس واقع شده است . فاصله این شهر تا شیراز مرکز استان فارس از دو راه مواصلاتی به ترتیب 154 و 120 کیلومتر است و فاصله آن تا بوشهر 170 کیلومتر و تا پایتخت 1060 کیلومتر است . این شهرستان از شمال و شمال شرقی به شهرستان ممسنی و بهبهان ، از شمال شرقی و مشرق به شهرستان شیراز ، از جنوب و جنوب غربی به شهرستان برازجان و از جنوب شرقی به شهرستان فیروز آباد محدود است . شهرستان کازرون علاوه بر آثار تاریخی و مذهبی دارای یک جلوه طبیعی خاص می باشد. دریاچه پریشان آن که مأمن انواع آبزیان و پرندگان مهاجر است، طبیعت اطراف رودخانه شاپور و نرگس زارهای بی نظیر فامور و جره باغ های فراوان انواع مرکبات ، پرتقال ، نارنگی، لیموترش ،لیموشیرین آن در کنار، خرما و رطب، این شهرستان را به منطقه ای زیبا جهت گردشگری تبدیل نموده است.

در این بخش می توانید به وسیله لینک های موجود به مطالب سایت اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان کازرون دسترسی یابید . علاوه بر این با استفاده از بخش موضوعات سایت نیز میتوانید مطالب مورد علاقه خود را در سایت مطالعه فرمائید

شهر تاریخی بیشاپور  -  ستونهای یادبود  -  معبد آناهیتا - مسجد جامع بیشاپور - کاخ والرین 

حصار ورودی شهر یشاپور - تالار تشریفات - ایوان موزائیک -  آتشکده بیشاپور - غار و مجسمه شاپور

 چهار طاقی بالاده ( آتشکده گره ) - قلعه پوسکان  -قلعه دختر -  قلعه کر ( پسر ) 

مسجد و مدرسه علوم دینی - نقش برجسته قندیل - نقش برجسته پل آبگینه ( تیمور میرزا )

 کاروانسرای میان کتل -  کاروانسرای کنارتخته -  استودانهای ساسانی

نقش برجسته 1 - نقش برجسته 2  - نقش برجسته 3

نقش برجسته 4 - نقش برجسته 5 - نقش برجسته 6

چشمه ساسان - چشمه سراب دختران ( سرو دخترون ) - چشمه سراب اردشیر ( سراوشی )

چشمه دادین - دریاچه پریشان  -  نرگس زار های کازرون - تنگ جیز - تنگ چوگان

مسجد جامع سیریزجان - امام زاده سید حسین ( ع ) - بقعه شیخ امین الدین بلیانی یا خانقاء علیا

 بقعه شیح ابواسحق کازرونی (سر سلسله فرقه مرشدیه) - بقعه علامه دوانی - بازار کازرون

در فاصله 23 کیلومتری غرب کازرون درحاشیه رودخانه شاپور، شهر باستانی بیشاپور مربوط به دوره ساسانی قراردارد. این شهر به دستور شاپور اول ساسانی، دومین پادشاه سلسه ساسانیان ساخته شده و تاریخ ساخت آن بر اساس کتبیه پهلوی ستونهای یاد بود مربوط به سال 262 میلادی است . این شهر تاریخی با وسعتی نزدیک به 200 هکتار، شامل سه بخش می باشد. بخش نخست یا اصلی که توسط یک حصار و دیوار سنگی محصور بوده و بناهای حکومتی و مذهبی همچون تالار تشریفات، کاخ والرین، ایوان و حیاط موازییک و معبد آناهیتا را شامل می شود. بخش دوم که قسمت حفاظتی و نگهبانی شهر بوده، شامل قلعه ایی بنام قلعه دختر می باشد که در طرف شمال شهر بر سینه کوه شاپور قرار گرفته است. بخش سوم شامل بناهایی چون مدرسه اسلامی دوره آل بویه مسجد جامع و حمام های بیشاپور و بنای یادبود یا ستونهای یادبود است.

وجه تسمیه بیشاپور

تاریخ ، ساسانیان را مبتکر اصول شهر سازی و معماری معرفی کرده است.مؤسس این سلسله اردشیر بابکان(241-224) پس از کسب قدرت پایتخت را از شهر مذهبی ابا و اجدادی خود(استخر) به تیسفون منتقل کرد و در کنار آن شهر جدیدی به نام ( به اردشیر) ساخت. شاپور (273-241) پسر اردشیر هم اقدام به ساختن مقر دیگری نمود که به تأسی از پدر خود به آن نام (بیشاپور) نهاد. بنابراین وجه تسمیه بیشاپور در ردیف نام شهرهایی است که پادشاهان ساسانی برای شهرهای جالب توجه که سازنده و هم نام آنها بوده اطلاق می کردند مانند : به اردشیر، به قباد، به خسرو، و به شاپور.

سابقه حفاری های باستانشناسی  در بیشاپور

در بین سالهای 1319-1314 شمسی برای اولین بار ژرژسال و دکتر رومن گیرشمن نمایندگان اعزامی از موزه لوور پاریس، اقدام به عملیات کاووش باستانشناسی در این شهر تاریخی نمودند. دکتر گیرشمن بنای نیمه کاره معبد آناهیتا را به نام آتشکده بیشاپور و تالار عظیم تشریفات و یک ایوان مزین به موزاییک و جایگاه نذورات را به دنیای باستانشناسی و تاریخ معرفی نمود که آن حفاری ادامه نیافت و عملیات حفاری به مدت 30 سال متوقف گردید تا سرانجام به همت اداره کل باستانشناسی و فرهنگ عامه با اعزام یک گروه باستانشناسی ایرانی به سرپرستی دکتر علی اکبر سرفراز حفاری از بهمن ماه سال 1347 ادامه پیدا کرد

این بنا تقریباً در مرکز شهر بیشاپور و تقاطع دو خیابان اصلی شهر واقع گردیده است. پروفسور گیرشمن این بنا را جایگاه نذورات نامید. وضع موجود بنا نمایانگر آنستکه دارای اهمیت خاصی بوده و سند تاریخی شهر سازی بیشاپور بر روی یکی از دو ستون به خط پهلوی اشکانی و ساسانی حک شده است و تندیسی از شاهنشاه مقتدر ساسانی شاپور یکم بر پایه ایی که هم اکنون در جایگاه مشاهده می شود بوده است. متن نبشته بر روی ستون علاوه بر اینکه نمایشگر تاریخ شهرسازی بیشاپور می باشد نشان دهنده آنست که ناظر و مجری طرح شهرسازی بیشاپور شخصی بنام «اپسای» از اهالی حران و سوريایی بوده است و اقدامات اپسای مورد اقبال شاهنشاه ساسانی قرار گرفته و به او جوایز و خلعت هایی اعطا شده است

در شمالی ترین شهر بیشاپور و بر فراز کوه شاپور آثار قلعه ای است که به قلعه دختر معروف است. وجه تسمیه این قلعه به سبب انتساب آن به الهه آناهیتا خدای آبهای زیر زمینی و پاکی ها بوده که در فرهنگ ما ایرانیان به صورت یک دختر نجیب و معصوم تصور شده است. این قلعه وظیفه حفاظت از شهر تاریخی بیشاپور را بر عهده داشته و در مواقع خطر از آن به عنوان یك پناهگاه استفاده شده است

این پرستشگاه به آناهیتا فرشته پاسدار آب تعلق داشته و محلی برای نیایش آب بوده است. در نزد ایرانیان باستان چهار عنصر مقدس آب، خاک، باد و آتش از اهمیت ویژه ایی برخوردار بوده است و برای هر کدام از آنها الهه ایی در نظر گرفته اند. آناهیتا الهه آبهای زیرزمینی ، مظهر زایش و زیبایی بوده است. این بنا بصورت مکعبی و هر یک از اضلاع آن 14 متر  می باشد و از سنگهای حجاری شده و با ابعاد مختلف و بدون ملات و بصورت دو جدار با الهام از سبک معماری دوره هخامنشی ساخته شده است سنگهای معبد به وسیله بست های فلزی از درون به هم قفل و بند شده اند. به منظور هدایت آسانتر آب به صحن مرکزی معبد و جریان گردش آب، این معبد را در عمق 6 متری از زمین ساخته اند تا آب رودخانه شاپور از طریق یک کانال 250 متری به درون آن سرازیر نمایند. با توجه به سنگهای تنظیم آب و جویهای سنگي و باریک که حرکت آب را به طرزی با شکوه به آبگیر وسط هدایت می کنند؛ برای تقسیم و جریان آب در این پرستشگاه، شیوه هایی بکار رگفته شده تا چشم نوازی و شکوه این عنصر مقدس را به زیباترین شکل ممکن به نمایش بگذارند

در شش کیلومتری شمال شهر بیشابور، در سمت چپ و در ارتفاع 800 متری و برسینه کوه شمالی شهر بیشاپور، غار نسبتاً بزرگی وجود دارد که بدلیل وجود مسجمه سنگی شاپور اول ساسانی درون آن به این نام معروف است. دهانه غار هلالی شکل بوده و حدود 30 متر وعرض 20 متر ارتفاع دارد. در ابتدای غار، مجسمه عظیم شاپور اول، به ارتفاع 7 متر و عرض شانه 2 متر و وزن تقریبی 30 تن قرارگرفته است. این اثر که از شاهکارهای هنرساسانی می باشد از ستون های استلاکتیت تراشیده شده و بزرگترین مجسمه سنگی ایران باستان می باشد

این بنای زیبا و عظیم مربوط به زمان ساسانی می باشد که در بخش جره و بالاده و در فاصله 50 کیلومتری از کازرون به طرف جاده کازرون به فراشبند واقع گردیده است. این چهار طاقی بیرون شهر بالاده در جانب شمالی شرقی آن و بر فراز بلندی مشرف به رودخانه جره ساخته شده و مواد و مصالح آن از سنگ و ملاط گچ می باشد. احتمالاً این بنا  با ارتقاع  14 متر یکی از چهار آتشکده ایی  بزرگی است که توسط مهرنرسی وزیر بزرگ بهرام پنجم پادشاه ساسانی ساخته شده و تا امروز همچنان پا برجاست. از این بنا بعنوان مکانی برای نگهداری آتش مقدس ( یکی از چهارعنصر مقدس ایران باستان) استفاده می نموده اند 

این نقش بهرام دوم را سوار بر اسب نشان می دهد که سه نیزه در دست چپ و با دست راست قبضه شمشیر را گرفته که در جلوی آنها نماینده های عرب صف کشیده که بوسیله سرداران ایرانی راهنمایی شده و بعنوان هدیه، اسب و شتر آورده اند. این نمایندگان همه پا برهنه اند و کیفیت آنها بگونه ایست که حالت تحقير را کاملاً نشان می دهد. در این نقش  برجسته هنرمند حجار به نقش برجسته ها کاملاً یک حالت سه بعدی داده است، بطوریکه میتوان حجاری را یک نوع مجسمه دانست.

این نقش برجسته بهرام اول را در حالت تاج ستانی از مظهر اهورامزدا نشان می دهد که هر دو بر اسب سوارند و بهرام اول پسر شاپور با خرسندی که از چهره او هویدا است، در حال گرفتن فره ایزدی است . از نظر هنری، حجاری نقش برجسته بهرام اول از شاهکارهای هنر حجاری زمان ساسانی محسوب می شود. در زیر پای اسب بهرام اول نقش برجسته مغلوبی دیده می شود که احتمالاً در زمان نرسی پسر سوم شاپور بوجود آمده و با کتیبه ایی که در پشت سر بهرام نقر شده است، معاصر است و به نظر می رسد نقش بهرام سوم باشد

این نقش برجسته که نسبتاً سالمتر و از رطوبت و جریان آب محفوظ و مصون مانده، نقش پیروزی بهرام دوم است.

در این صحنه بهرام دوم که از روبرو نقش شده است در مرکز مجلس روی تخت نشسته است و در دست چپ شمشیری و در راست پرچمی دارد. درباریان و سرداران ایرانی که در دو ردیف نقش شده اند و در مقابل اسرای جنگی را می بینیم که بوسیله سرداران ایرانی بزنجیر کشیده شده اند و جلادان سرهای بریده یاغیان را به شاه ساسانی تقدیم می کنند. این نقش مجلس پیروزی شاپور بر شورش هرمزد فرمانروای تنگستان پدید آمده و تاریخ آنرا 273 م می دانند

این نقش برجسته تاج ستانی شاپور از اهورامزدا را نشان می دهد. در این تصویر که متأسفانه به مرور زمان فرسوده و محو شده است، شاهنشاه ساسانی و اهورامزدا هر دو بر اسب سوارند در زیر پاي اهورامزدا پیکر اهریمن و در زیر پای اسب شاپور دشمن مغلوب نقش شده است. و الهه پیروزی (نیکه) بر بالای سر شاپور بال گشوده است

در این نقش برجسته صحنه پیروزی و فتوحات شاپور یکم بر امپراتوران رومی حجاری گردیده است. در مقابل شاپور فلیپ عرب زانو زده و در زیر پای اسب شاپور پیکر گردیانوس سوم امپراتور شکست خورده روم حجاری شده است در این نقش شاپور دست والرین را به عنوان اسیر دردست گرفته است. در سمت راست نمایندگان اسرای رومی و در سمت چپ تصویر سرداران رشید ایرانی نقش شده است

این چشمه یکی از پر آب ترین چشمه های منطقه کازرون و حتی استان می باشد. چشمه مذکور در ورودی تنگ چوگان قرار گرفته و بخشی از مجموعه تارخی بیشاپور است فاصله جغرافیایی این چشمه از شهر کازرون حدود 23 کیلومتر است. امروزه بخش زیادی از آب آشامیدنی کازرون، بخش شاپور، بوشهر و کمارج همچنین کشاورزی منطقه از طریق چشمه تامین می گردد. این چشمه بدون شک و منابع آبی آن، یکی از دلایل ساخت شهر تاریخی بیشاپور  توسط شاپور اول ساسانی در این منطقه بوده است

در 55 کیلومتری جنوب شهر کازرون بر بلندی تپه ای قلعه تاریخی بجا مانده که به قلعه پوسکان شهرت دارد. قلعه مذکور متعلق به دوره ساسانی و اوائل دوره اسلامی است و به صورت چهار گوش و با شش برج و بارو در دو طبقه ساخته شده است. به احتمال زیاد این قلعه محلی برای حاکم نشین منطقه بوده و امروزه در اطراف آن آثار و بقایای تمدنی را می توان شاهد بود. ساختمان قلعه مذکور با وجود گذشت1800 سال هنوز تقریبا سالم مانده است

در روستای سیریزجان از توابع بخش گره و بالاده مسجدی با ارزش از دوره اسلامی بجای مانده که از لحاظ پلان و شیوه ساخت منحصر به فرد است.به احتمال زیاد این مسجد در طول قرن های متمادی بازسازی گردیده امروزه آنچه بجای مانده بر اساس طرح اولیه هزار سال گذشته است.مسجد مذکور دارای ستون های قطور و طاق چشمه های مختلف بوده و امروزه هم مورد استفاده اهالی منطقه است

این چشمه تاریخی در کنار امام زاده سید حسین (ع) و 24 کیلومتری شهر کازرون واقع گردیده است و نیز در فاصله 2 کیلومتری شهر تاریخی بیشاپور. این چشمه در روزگار باستان در مسیر جاده شاهی قرار داشته است. چشمه مذکور نیز یکی از منابع تامین آب آشامیدنی و کشاورزی مردم منطقه محسوب می شود. در کنار این چشمه علاوه بر امام زاده  سید حسین چند چهار طاقی نیز وجود دارد

چشمه سراب دختران در مجاورت شهر تاریخی بیشاپور و در فاصله 23 کیلومتری شهر کازرون واقع شده است. این چشمه که در دوره ساسانیان با سنگ چینی های زیبایی تزیین شده بود امروزه بعضی از ساخت و سازها آسیب جدی به آن رسانده است. بخش هایی از این چشمه هنوز دارای سنگ چینی ها و تزئینات زیبایی است. آب این چشمه به مصرف کشاورزی و باغهای اطراف می رسد. ضمناً آن تفرجگاهی توسط اداره منابع طبیعی ساخته شده که در ایام تعطیل به صورت شبانه روزی مورد استفاده قرار می گیرد

بدون شک گل های نرگس و نرگس زارهای کازرون یکی از زیباترین جاذبه های طبیعی این شهرستان می باشد. حدود 65 هکتار از اراضی شهرستان در بخش های جره و بالاده و خشت و کمارج به کشت این گل اختصاص دارد. بیشترین این اراضی در بخش جره و بالاده در فاصله 55 کیلومتری کازرون و در جاده کازرون به فراشبند واقع شده است.

سالانه هزاران کیلو از این گل به کشورهای خارجی بویژه کشورهای حاشیه خلج فارس صادر می گردد، زمان به گل نشستن این نرگس زار اوخر دی ماه تا اواسط بهمن ماه هر سال می باشد

بنای این امام زاده در فاصله 22 کیلومتري کازرون و در فاصله 2 کیلومتری شهر تاریخی بیشاپور واقع شده است. امام زاده سید حسین از نوادگان امام چهارم زین العابدین (ع) است که بنا بر نقل مورخان در جریان ولایتعهدی امام رضا (ع) که به همراه عده زیادی از علویان قصد  طوس را داشتند بدست حاکم فارس قتلق به شهادت رسید. در کنار مرقد این بزرگوار چشمه ایی بزرگ و زیبا بنام سراب اردشیر قرار دارد که به همین علت باغهای وسیع و چشم اندازهای زیبایی بوجود آمده است و هر ساله میزبان هزاران هزار نفر زائر از مناطق جنوبی کشور مثل خوزستان و بوشهر می باشد

کازرون از زمانهای دور یکی از پررونق صنعتی بوده و به تبع رشد اقتصادی دارای بازاری به پانصد متر بوده است. معماری این بازار فرم معماری بازارهای ایرانی و متأثر از محیط شهر کازرون نیز بوده است. قدمت این بازار به دوره صفویه باز می گرددو متأسفانه بخش های مختلف این بازار امروزه کارکرد اصلی خود را از دست داده است

این چشمه در 50 کیلومتری جنوب شهر کازرون و در بخش جره و بالاده و در مسیر جاده دادین به سر مشهد ( 5 کیلومتر) و مسیر جاده شاهی روزگار باستان، دهستان دادین واقع گردیده است. چشمه مذکور دارای قابلیت های بسیار زیادی برای تبدیل شدن به یک منطقه گردشگری است و در حال حاضر سالانه پذیرایی تعداد زیادی گردشگران می باشد. این چشمه اصلی و تعداد زیادی چشمه کوچک تشکیل شده است.

بقعه شیخ امین الدین یا خانقاء عليا در شمالی ترین قسمت شهر فعالی کازرون واقع شده و امروزه آرامگاه عارف فرزانه قرن هفتم و هشتم هجری است  شیخ امین الدین بلیانی در سال  668 هجری قمری در کازرون به دنیا آمد، پدر و اجداد پدری او همه از علما، مشایخ و عارفان زمان خود بودند. عرفان شیخ بیشتر زاهدانه و نزدیک به زهد عرفان قرون اولیه اسلامی است از ویژگی های شیخ توجه خاص وی به مشکلات اجتماعی مردم بوده است. وی در سن 77 سالگی و در سال 745 در خانقاء خویش درگذشت. مصالح بكار رفته و نوع معماری این خانقاء شباهت زیادی به معبد آناهیتای بیشاپور دارد.

در 9 کیلومتری شمال غربی شهر کازرون، در روستای تاریخی دوان بقعه علامه شهیر جلال الدین دوانی دانشمند و مفسر بزرگ قرآن قرار دارد.این دانشمند بزگ در سال830هجری قمری در روستای دوان از توابع شهرستان کازرون متولد ودر مدارس وحوزه های علمیه شیراز ونجف اشرف به کسب علم ومعرفت پرداخت .حاصل زحمات وتلاش های این دانشمند تالیف رسالات متعدد در علوم ریاضی نجوم واخلاق بوده است .اما آنچه که باعث معروفیت بیشتر این عالم شده کتاب معروف وی در تفسیر قران کریم یعنی تفسیر جلالی است. به نظر می رسد ساختمان محل دفن علامه از یک سابقه قديمی تری برخوردار باشد، زیرا در داخل بقعه سنگ قبری وجود دارد که تاریخ چهار صد و یک هجری را نشان می دهد. همچنین با توجه به نقشه بنا که الهام گرفته از چهار طاقی های ساسانی است این نظریه را تقویت می کند که بنای مذکور را احتمالاً در دوره ساسانیان کاربردی دیگر داشته است. مصالح  موجود بکار رفته در آن از سنگ لاشه و گچ تشکیل شده است

این بقعه در شهر کازرون و در محله کوزه گران و تنها اثر باقی مانده از مجموع ساختمان های مرشدی است که زمانی هزاران مرید و شیخ را در خود جای می داده است. شیخ ابواسحق ابراهیم بن شهریار کازرونی در رمضان 352 در کازرون زاده شد شیخ در پانزده سالگی پیرو یکی از شيوخ بنام ابن خفیف شد شیخ بعلت مبارزاتش با گبران به شیخ غازی نیز معروف است در جواز خانقاء شیخ مهمانسرایی بوده که تا اواخر قرن هشتم هجری در آنجا مسافران و زائران را اسکان می دادند. مدرسه ، بیمارستان،کاروانسرا و ایوان مرشدی همه بناهایی بودند که تا قرن چهارم هجری در راستای فعالیت های شیخ بر پا بوده است

این نقش برجسته یکی از مهمترین آثار دوران ساسانی می باشدو در روستای سر مشهد واقع گردیده که تا شهر کازرون و از طرف جاده کازون به فراشنبد 73 کیلو فاصله دارد. این نقش برجسته به اندازه 5/4 × 2 متر می باشد که بر سینه کوهی واقع گردیده است. در این نقش برجسته بهرام در حال کشتن یک شیر ( نماد شر و دشمن) می توان دید و در پشت سر بهرام تصویر یک زن و شاهزاده ساسانی حجاری شده است. در بالای این نقش بزرگترین کتیبه ساسانی (20/5  ×70/2) توسط موبد بزرگ ساسانی «کرتیر» نوشته شده که در برگیرنده مطالب سه کتیبه معروف نقش رستم کعبه زرتشت و نقش رجب می باشد.

این کاروانسرا از جمله کاروانسراهایی است که در زمان  صفوی در مسیرهای اصلی ساخته ساخته شده است. این کاروانسرا که در فاصله 30 کیلومتر از کازرون و در مسیر جاده قدیم کازرون به شیراز و بر سر راه تجاری بوشهر به اصفهان در دوره صفویه ساخته شده است. موقعیت این کاروانسرا با توجه به نزدیکی دشت برم حائز اهمیت بوده است. از ویژگیهای منحصر به فرد این بنا استفاده از سنگ مالون در نمای حیاط دورنی و درب ورودی آن است

این دریاچه که در 12 کیلومتری جنوب شرق شهرستان واقع گردیده زیباترین و بزرگترین دریاچه آب شیرین ایران می باشد. دریاچه پریشان با وسعت 43 کبلومتر مربع همچون نگین انگشتری در طبیعت زیبای منطقه می درخشد. این دریاچه در طول پیدایش دارای نامهایی چون مور، پریشان، شور، کازرون، یون، موز، توز، پریشم، فرشویه و فامور بوده است. آب دریاچه بیشتر از بارانهای سالانه تامین می شود. بیشترین مساحت را در اردیبهشت ماه دارد. این دریاچه در کنوانسیون رامسر به عنوان تالاب    بین المللی ثبت گردیده و جزء مناطق حفاظت شده محسوب می گردد. این دریاچه در طول فصل زمستان پذیرایی جمعیت زیادی از پرندگان می باشد. از 502 نوع پرنده شناسایی شده در ایران بیش از 100 گونه آن در منطقه پریشان مشاهده و شناسایی گریده است

این نقش برجسته در 12 کیلومتری جنوب شرقی کازرون در مجاورت دریاچه زیبای پریشان و در کنار جاده قدیم کازرون به شیراز واقع گردیده است. نقش برجسته مربوط به تیمور میرزا نواده فتحلیشاه قاجار حاکم منطقه کازرون در دوره قاجاریه است. در این نقش تیمور میرزا بر یک صندلی تکیه داده و شیری را رام نموده است. در قسمت های مختلف این نقش اشعاري در وصف تیمور میرزا به خط زیبای نستعلیق حک شده است.

این نقش برجسته زیبا مربوط به زمان ساسانیان و در 15 کیلومتری شمال غرب بیشاپور و 8 کیلومتری شهر قائمیه و به طرف جاده قائمیه  به نورآباد در روستای قندیل واقع گردیده است. این نقش برجسته صحنه ازدواج شاپور اول ساسانی با ملکه آذر آناهیتا است. در پشت سر شاپور نقش موبد موبدان (کرتیر) حجاری شده است.

پادشاه در حال دادن یک دسته گل به مکه است. نوع تزئینات لباسهای پادشاه و ملکه قابل توجه است

این تنگه در مجاورت شهر خشت واقع گردیده است فاصله این تنگه تا شهر خشت 4 کیلومتر است و به لحاظ جغرافیایی فاصله این تنگ از شهر کازرون 64 کیلومتر است درون این تنگه علاوه بر وجود یک چشمه بسیار زیبا آثاری از دوران ساسانی و اسلامی از جمله قلعه دختر، جوی آبی از جنس ساروج و حوضچه های سنگی واقع شده است. آب چشمه در منتهی الیه این تنگه بشکل بسیار زیبا از بدنه کوه به صورت قطرات باران به درون تنگه می چکد.

این کاروانسرا که به کاروانسرای عباسی شهرت دارد در روستای کمارج و در فاصله 38 کیلومتری شمال غربی کازرون قرار دارد انی کاروانسرا دارای یک صحن مرکزی و 5000 متر مربع وسعت دارد. نوع پلان این بنا و مصالح بکار رفته در آن نشان میدهد که مربوط به دوره صفوی و در راستای احداث کاروانسراهای این زمان ساخته شده است.

این بنا از تپه مرتفعی که پیش از 10 متر بلندی داشت خاکبرداری گردید. مطلب جالب توجه و قابل اهمیت تغییرات و تحولات این مدرسه یا مسجد باستناد اسناد مکشوفه و کتیبه های موجود بر روی پایه ستونها است که کمک شایانی به تاریخ گذاری این بنا مي نماید که نشان دهنده آن است که تاریخ آن به قرن چهارم و دوره آل بویه است. این مدرسه بصورت صلیبی شکل ساخته شده ولی در تغییرات بعدی به صورت چهار ایوانی در آمده است. مدرسه دارای حجره های متعدد جهت طلاب علوم دینی بوده است. در صحن این مسجد زیبا که به صورت فضای باز مورد استفاده بوده است پایه  ستونهای سنگی با کتیبه های قرآنی آمیخته بوده است که روحانیتی خاص به این مکان میداده است

ابن بنا که در ضلع جنوبی شهر تاریخی بشاپور واقع گردیده در دوران اسلامی به مسجد تبدیل شده و چون در آن زمان مسجد محل تشکیل حکومت و جلوس حاکم شهر بوده و کلیه امور در آن رتق و فتق می شده به دارالحکومه نیز معروف بوده در این مسجد ایوان و صحنی وجود داشته که قسمت هایی از صحن و ستونهای آن مرمت شده اند. سنگ هایی که در این بنا بکار رفته به احتمال زیاد از معبد آناهیتا به این محل آورده شده اند. تعدادی از ته ستونهای موجود به شکل بیضی و برخی دایره شکل اند. مصالح اصلی بکار رفته شده در این بنا سنگ لاشه با ملات گچ بوده است. بخشهایی از این بنا هنوز زیر آوار خاک باقی مانده است

در ضلع شمالی شهر بیشاپور در نقطه مقابل دختر بقایای قلعه ای است که اهالی محل به سبب نزدیکی آن به قلعه دختر به آن عنوان قلعه پسر داده اند. بقایای بجا مانده از قلعه مذکور نشانده استفاده از این قلعه به عنوان یک دژحفاظتی است

در دره شمالی شهر تاریخی بیشاپور تنگ معروف چوگان قرار دارد به نظر می رسد این تنگ به مناسبت بازی چوگان که از متداولترین بازیهای شاهنشاهان ساسانی بوده است نامیده شده است رودخانه زیبا و پرآب شاپور که از چشمه معروف به ساسان سرچشمه می گیرد در آن جاری است. در سمت راست این رودخانه بر سینه کوه چهار نقش برجسته و در سمت چپ دو نقش برجسته از دروه ساسانی  به جا مانده است

در شمال شهر تاریخی بیشاپور بر دامنه کوه شاپور تعدادی گور سنگی به شكل تابوت در درون صخره ها حجاری گردیده است. استودان همان استخوان دان یعنی محل نگهداری اجساد پیروان آیین زرتشت است که در معرض هوای آزاد و برفراز بلندی ها ساخته می شدند. شکل این تابوت های سنگی و تعداد آنها نشاندهنده استفاده پیروان آیین زرتشت ساکن بیشاپور از آنهاست

در ضلع شهر بیشاپور و در سمت راست خیابان اصلی شهر بقاياي بنایی مشاهده می گردد که نمونه ایی از فرم و معماری چهار طاقی هایی ساسانی می باشد که احتمالاً آتشکده ایی از زمان ساسانیان می باشد. البته ارتفاع این آتشکده در مقایسه با دیگر آتشکده های ساسانی کازرون کوجکتر می باشد. از این چهار طاقی تنها دو طاق آن در حال حاضر باقی مانده که خوشبختانه مرمت و حفاظت گردیده است

در فاصله 150 متری شرق تالار تشریفات شاپور از تپه ای بقایای فرو ریخته بنای وجود دارد که به کاخ والرین معروف است نمای کاخ با سنگهای حجاری شده و قالبی با ابعاد 45 ×70 سانتیمتر ساخته شده و بصورت دو جداره و به وسیله بست های آهنی به هم قفل و بند شده اند. بر روی بعضی از سنگهای سطوح جانبی این بنا علائمی وجود دارد که به نظر نمیرسد علائم حجار باشد و شبیه سلطنتی زما ساسانی است. تمام حاشیه های زینتی این کاخ دارای نقش برجسته های متعدد و متنوعی بوده است. متأسفانه کاخ مزبور را نابخردان اواخر دوره ساسانی به منظور استفاده از آهنهای درون سنگهای بنحو بسیار زننده و غیر معقول ویران کرده طوری که در ابتدا نظیر یک نوع تزینات را روی بدنه کاخ بنظر می رسد.

طول این دیوار 248 متر است . پهنای حصار 9 متر بوده که از خارج دارای برجهای نیم دایره می باشد و شعاع هر برج کمی بیشتر از 5/3 متر است که مجموعاً پهنای حصار و برجها رویهم 5/12 متر می باشد. این حصار عظیم با سنگ لاشه و رودخانه ای و ملاط گچ ساخته شده است. ارتفاع دیوار چهار متر بوده ولی به نظر می رسد که ارتفاع برجها بیشتر می شده است. هر برج از داخل و روی دیواردارای یک درگاه وردی بعرض 20/1 متر و داخل آن بصورت اتاق کوچک نیم دایره به شاع دو متر بوده است.فاصله برجها از یکدیگر حدود 40 سانتیمتر بوده است. تعداد این برجها 12 عدد و از بیرون تماماً داراي اندود گچ بوده و به نظر می رسد که برجها در مرحله دیگری دچار تغییر گردیده و تعدادی از آنها را به منظور دید و حفاظت بهتر از بین برده اند

تالار عظیم پذیرایی شاپور در جنوب شرقی معبد و در محوطه ایی به مساحت 781 متر مربع به وجود آمده است. اين اثر را می توان در ردیف اولین و بزرگترین آثار معماری گنبد دار زمان ساسانی قرارداد. این تالار مرکب از چهار ایوان متقابل و متقارن است که برفراز آن گنبدی شلجمی شکل با 25 متر ارتفاع قرار داشته است. صحن مرکزی کاخ به شکل مربعی 23 ×23 متر بوده که هر یک از جرزهای تشکیل دهنده مربع دارای ضخامتی 7 متری است. خود بنا به صورت چلیپا و با طرح 16 ضلعی است که جمعاً 64 طاقچه در این تالار وجود دارد که همگی دارای تزئینات و گچبریهای زیبایی بوده اند.

ایوانها در زمان ساسانیان جانشین تالارهای ستوندار هخامنشیان بوده است در انتهای دالانهای شرقی و غربی تالار تشریفات شاپور دو ایوان مزین به موزائیک وجود داشته است که در جهت عکس یکدیگر قرار گرفته اند. ایوانها دارای طاق هلالی بوده اند و صحن آنها با سنگهای رنگین مفروش بوده است. این ایوان مشرف به حیاط مستطیل شکل است که 33 متر طول و 20 متر پهنا دارد ک علاوه بر ستونهای تزئینی خود حیاط نیز با موزائیک های منقوش به گل و گیاه آراسته بوده اندازه موزائیک 5×5 میلی متر بوده امروزه قطعاتی از موزائیک های مکشوفه ایوام شمالی زینت بخش موزه ایران باستان در تهران و موزه لوور در پاریس می باشد